ბავშვზე მორგებული მოდელი არსებობს. მასზე წვდომა ყოველდღიურ პრაქტიკად უნდა იქცეს.

არსებობს მომსახურება, რომელსაც შეიძლება დავეყრდნოთ

საქართველო ნულიდან არ იწყებს. UNICEF აღწერს თბილისში სახელმწიფო ზრუნვის სააგენტოს ცენტრს, რომელიც 2022 წელს UNICEF-ისა და ესტონეთის მხარდაჭერით ბარნაჰუსის მიდგომაზე დაფუძნებით ამოქმედდა. იგი საგამოძიებო, სამედიცინო და ფსიქოლოგიურ მუშაობას ბავშვზე მორგებულ სერვისში აერთიანებს. ამ მოდელის არსებობა მნიშვნელოვანია, როცა ვკითხულობთ, რატომ ვერ მიიღო სხვა ბავშვმა შესაბამისი დახმარება. [1]

ჩვენი კითხვები პრაქტიკულია: როგორ ხვდება ბავშვი ამ სერვისში, ვინ განსაზღვრავს მიღების პირობებს, რამდენ ხანს გრძელდება წვდომა და რა ხდება დაფარვის მიღმა? მოდელი სასამართლოს დერეფანში მყოფი ოჯახისგან მოწყვეტილ წარმატების ისტორიად არ უნდა დარჩეს.

ახალი ანგარიში ხარვეზებს აჩვენებს

ევროპის საბჭოს პროექტის ფარგლებში მომზადებული 2026 წლის მარტის კვლევა აღწერს ბავშვზე მორგებულ პროცედურებზე არათანაბარ წვდომას, რეაბილიტაციის უწყვეტობის შეზღუდვასა და ფრაგმენტულ კოორდინაციას. საველე სამუშაო 2024 წლის ნოემბერ–დეკემბერში ჩატარდა. კვლევა პროგრესსაც აღიარებს და ნაკლოვანებებსაც. თვისებრივი შედეგები ცრუ ბრალდებების ან მამების დისკრიმინაციის ეროვნულ მაჩვენებლებს არ ადგენს. [2]

ეს მომსახურების რეალური მიწოდების შემოწმების საფუძველია და არა განცხადება, რომ სერვისები საერთოდ არ არსებობს. უწყებებს უნდა შეეძლოთ აჩვენონ, რა გაუმჯობესდა საველე კვლევის შემდეგ და რომელი ბავშვები კვლავ აწყდებიან შეფერხებას. შენობებსა და სწავლებას მნიშვნელობა აქვს პრაქტიკულ წვდომასთან, საქმის ზედამხედველობასა და შემდგომ კონტროლთან ერთად.

დაცვა და გამოძიება ერთმანეთთან უნდა იყოს დაკავშირებული

ლანსაროტეს კონვენცია ითვალისწინებს დაზარალებულის დახმარებასა და ბავშვზე მორგებულ გამოძიებას: მომზადებულ ინტერვიუერს, შესაბამის გარემოს, აუცილებლობით შეზღუდულ გასაუბრებებსა და გაუმართლებელი დაყოვნების თავიდან აცილებას. ინტერესთა კონფლიქტის მქონე წარმომადგენლის შემთხვევაში ბავშვს დამატებითი გარანტიები სჭირდება. ეს მოთხოვნები ყოველ სადავო ბრალდებას დადგენილ დანაშაულად არ აქცევს; განსაზღვრავს, როგორ უნდა მოექცეს პროცესი ბავშვს. [3]

ვთავაზობთ, ძალადობაზე ან სავარაუდო მანიპულაციაზე მიმართვამ გამოძიების გზაც განსაზღვროს და დახმარების გზაც. მხოლოდ სერვისზე წვდომისთვის ბავშვს ყველა უწყებაში ინტიმური მონათხრობის გამეორება არ უნდა უწევდეს. აუცილებელ დამატებით გასაუბრებას წერილობითი მიზანი უნდა ჰქონდეს. თარჯიმანი და ბავშვის დამოუკიდებელი წარმომადგენლობა თავიდანვე უნდა დაიგეგმოს.

რა უნდა გაზომონ უწყებებმა

ჩვენი შემოთავაზებული განხილვა გაზომავს მიმართვიდან პროფესიულ შეფასებამდე დროს; გასაუბრებების რაოდენობასა და მიზანს; ესმოდა თუ არა ბავშვს ენა; ჰქონდა თუ არა მშობელთა კონფლიქტისგან დამოუკიდებელ ადვოკატზე წვდომა; დასრულდა თუ არა მკურნალობა და რატომ გამოტოვა ვიზიტი. ასევე აღირიცხება დროებითი შეზღუდვების გადახედვა და სკოლის ინფორმირება სწავლის პრაქტიკული საჭიროებების შესახებ.

გვინდა, სახელმწიფო ზრუნვის სააგენტომ, პასუხისმგებელმა სამინისტროებმა, იურიდიული დახმარების სამსახურმა და სასამართლოს ადმინისტრაციამ თითოეულ ნაბიჯზე პასუხისმგებლობა განსაზღვრონ. შეჯამებული შედეგები ბავშვის ვინაობის გამჟღავნების გარეშე შეიძლება გამოქვეყნდეს. გაგზავნილი მიმართვა მიღებულ მომსახურებად არ უნდა ჩაითვალოს, ტრენინგზე დასწრება კი — ინტერვიუს ჩატარების დადასტურებულ კომპეტენციად.

საპილოტე პრაქტიკიდან ქმედით გზამდე

ვითხოვთ გამოქვეყნებულ მიმართვის წესს, საჭიროებაზე დაფუძნებულ დამოუკიდებელ ექსპერტულ განხილვას და დაცვის ჩავარდნილი გეგმის სწრაფი გადახედვის გზას. სახალხო დამცველის რეკომენდაციაზე პასუხში უნდა ჩანდეს, რა გაკეთდა და რა რჩება გადაუჭრელი. უთანხმოების შემთხვევაში დასაბუთება განხილვისთვის ხელმისაწვდომი უნდა იყოს.

საკანონმდებლო ცვლილება პარლამენტს უნდა წარედგინოს პრობლემის აღწერით, კონკრეტული ნორმით, განხორციელების ხარჯითა და შედეგის გაზომვის გზით. ის, რაც უწყების არსებულ უფლებამოსილებაში შედის, ახალ კანონს არ უნდა ელოდებოდეს. ამ პროგრამაზე სამუშაოდ ვიწვევთ პროფესიონალებს, ოჯახებსა და უწყებებს საქართველოში და საზღვარგარეთ.