რას მოითხოვს კანონი და რა უნდა შეიცვალოს

საქართველოს კანონი და საერთაშორისო ვალდებულებები

საქართველოს კონსტიტუციის მე-4 მუხლის მე-5 პუნქტით საერთაშორისო ხელშეკრულებას უპირატესი იურიდიული ძალა აქვს შიდასახელმწიფოებრივი ნორმატიული აქტების მიმართ, თუ იგი კონსტიტუციას ან კონსტიტუციურ შეთანხმებას არ ეწინააღმდეგება. შესაბამისად, ბავშვთა საქმეების შეფასებისას საქართველოს კანონმდებლობასთან ერთად უნდა იქნეს გამოყენებული გაეროს ბავშვის უფლებათა კონვენცია და ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენცია. [1] [2] [3]

სხდომა ჯერ კიდევ არ ნიშნავს დაცვას

ბავშვის უფლებათა კოდექსის 76-ე მუხლი ბავშვის მიმართვების პრიორიტეტულ განხილვას მოითხოვს. 75-ე და 81-ე მუხლები ეხება დროებით დაცვასა და ბავშვის გარემოებებზე დაფუძნებული გადაწყვეტილების დასაბუთებას. [4]

ჩვენი მოთხოვნაა: საფრთხის შესაბამისი ვადები, გადაუდებელ შუამდგომლობაზე გადაწყვეტილება და სწავლის, მხარდაჭერისა და უსაფრთხო ურთიერთობის პრაქტიკული გეგმა საქმის დასრულებამდე. გადადებამ ბავშვის მომავალი ჩუმად არ უნდა გადაწყვიტოს.

დანიშნულ ადვოკატს მოქმედება უნდა შეეძლოს

73-ე, 74-ე, 79-ე და 80-ე მუხლები სპეციალიზებულ პროფესიონალებს, იურიდიულ დახმარებასა და წარმომადგენლობას ეხება. [4]

მოვითხოვთ ბავშვთან კონფიდენციალურ კონტაქტს, საქმისა და ბავშვის ენის გაგებას, საკმარის დროს, დამოუკიდებელ პროფესიულ შეფასებასა და მტკიცებულების შემოწმების შესაძლებლობას. საჯარო დაფინანსება საქმეს უნდა ემსახურებოდეს და არა მხოლოდ ადვოკატის სახელის ჩანაწერს.

ოფიციალური დასკვნაც შესამოწმებელია

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 162–173-ე მუხლები ითვალისწინებს სასამართლოსგან დამოუკიდებლად მოპოვებული ექსპერტის დასკვნის წარდგენას, ექსპერტისთვის კითხვების დასმასა და კანონით განსაზღვრულ პირობებში დამატებით ან განმეორებით ექსპერტიზას. [5]

მოვითხოვთ ამ მექანიზმების გამოყენების რეალურ შესაძლებლობას. უწყების სტატუსი გამართულ მეთოდსა და დასაბუთებულ დასკვნას ვერ შეცვლის. მხარს ვუჭერთ აუცილებელი დამოუკიდებელი ექსპერტიზის დაფინანსებას, როცა ხარჯი ეფექტიან მონაწილეობას შეუძლებელს ხდის.

სწავლა, ენა და იდენტობა გადაწყვეტილების ნაწილია

ბავშვის უფლებათა კონვენციის მე-8, 28-ე და 29-ე მუხლები იცავს იდენტობასა და განათლებას, მათ შორის ბავშვის კულტურისა და ენის პატივისცემას; 30-ე მუხლი კონკრეტულად უმცირესობებისა და მკვიდრი მოსახლეობის ბავშვებს ეხება. [2]

მოვითხოვთ სწავლის გაგრძელებას, ჩამორჩენის დაძლევის გეგმას და ბავშვის მოქალაქეობის, ოჯახში გამოყენებული ენებისა და კულტურული კავშირების გათვალისწინებას. ინტეგრაცია შესაძლებლობებს უნდა ამატებდეს და არა არსებული იდენტობის დაკარგვას მოითხოვდეს.

ხარვეზი, რომელიც ევროპულმა სასამართლომ უკვე შეაფასა

საქმეში N.Ts. და სხვები საქართველოს წინააღმდეგ (2016) ევროპულმა სასამართლომ მე-8 მუხლის დარღვევა დაადგინა პროცესში, სადაც მეურვეობის წარმომადგენლობა არასათანადო იყო და ბავშვების მოსაზრებებსა და ინტერესებს საკმარისი ყურადღება არ ექცეოდა. გადაწყვეტილება აჩვენებს შედეგს, როცა წარმომადგენლობა ფორმალურად არსებობს, მაგრამ ბავშვებს ქმედითად ვერ იცავს. [6]

უწყებების მუშაობისა და კანონმდებლობის ცვლილების პრიორიტეტები

ვითხოვთ პრაქტიკულ ცვლილებებს საქმეთა მართვაში, იურიდიული დახმარების შესაძლებლობებში, ექსპერტულ მტკიცებულებაზე წვდომასა და განათლებისა და დაცვის სამსახურების კოორდინაციაში. ზოგისთვის საკმარისია, უწყებამ არსებული ვალდებულება შეასრულოს. სხვას ახალი პროცედურა, დაფინანსების მექანიზმი ან საკანონმდებლო ცვლილება სჭირდება.

ამ წინადადებებზე თანამშრომლობისთვის ვიწვევთ პრაქტიკოსებს, მკვლევრებს, საჯარო უწყებებსა და პარლამენტის წევრებს. საქმიანობის გვერდზე წარმოდგენილია ჩვენი პროგრამა და მონაწილეობის გზები.

სამართლებრივი უფლებიდან შესამოწმებელ პრაქტიკამდე

ჩვენი მასალები იკვლევს, როგორ აღწევს ბავშვის სიტყვები გადაწყვეტილებამდე: ენობრივი დახმარება, ინტერვიუს დამოუკიდებლობა, ექსპერტული დასკვნის ფარგლები და რეაგირება პროფესიონალის ან სახალხო დამცველის მიერ აღმოჩენილ პრობლემაზე. თემატური გვერდები და ჟურნალი ამ საკითხებს სასამართლოს, სახელმწიფო ზრუნვის სააგენტოსა და იურიდიული დახმარების კონკრეტულ ცვლილებებს უკავშირებს.

ვმიჯნავთ მოვლენის დროს მოქმედ წესს, დღევანდელ სტანდარტსა და სარეფორმო წინადადებას. ბავშვის უფლებათა კოდექსის ძირითადი შინაარსობრივი დებულებები 2020 წლის 1 სექტემბრიდან ამოქმედდა; ადრინდელი ინტერვიუ ყველა შემდგომი წესის უკვე მოქმედად მიჩნევით ვერ შეფასდება. ბავშვის უფლებათა კონვენცია და ევროპული კონვენცია შესაბამის ფართო სამართლებრივ ჩარჩოს ქმნის. [4]

ადმინისტრაციული სარჩელი უმოქმედობაზე პასუხისმგებლობას ამოწმებს

ჩვენი გაშუქებისთვის განხილული სარჩელი თბილისის საქალაქო სასამართლოს სთხოვს, შეაფასოს სახელმწიფო ზრუნვის სააგენტოს მოქმედებასა და უმოქმედობას მიკუთვნებული ზიანი და სიმბოლური ერთი ლარი მიაკუთვნოს. მისი არგუმენტია, პასუხისმგებლობა ცალკეული ეპიზოდებით შეფასდეს, მათ შორის გაფრთხილებისა და შეცვლილი გარემოებების შემდეგ შეუსრულებელი ამოცანებისთვის. [7]

სარჩელი სოციალური მუშაობის შესახებ კანონის მე-20 მუხლს ეყრდნობა. იგი უფლებამოსილების საკანონმდებლო საზღვრებში, დოკუმენტირების, თანამშრომლობისა და მიუკერძოებლობის მოვალეობებთან ერთად უნდა წავიკითხოთ. ჩვენს წინადადებებში სამსახურებს შორის ხარვეზს მკაფიო გადამისამართება და შემდგომი კონტროლი უნდა მოჰყვეს და არა უსაფუძვლო ვარაუდი, რომ საქმე სხვამ გადაიბარა. [8]

ოჯახურ კონტაქტზე მე-8 მუხლის პრაქტიკაც რეალურ ნაბიჯებს, ბავშვის ინტერესებსა და იძულების საზღვრებს აფასებს. ამ ჩარჩოთი ვითხოვთ თანაზომიერ მოქმედებასა და გადახედვას და არა რომელიმე ზრდასრულისთვის ავტომატურ შედეგს. [9]