დანაკარგი, რომელიც შეიძლება შეუმჩნეველი დარჩეს
ენა ბავშვის ყოველდღიურობიდან შეიძლება გაქრეს მანამდე, სანამ სასამართლო საცხოვრებელ ადგილს გადაწყვეტს. ურთიერთობა რთულდება. მშობელთან ან ბებია-ბაბუასთან საუბარი სხვის დახმარებაზე ხდება დამოკიდებული. საკუთარი ისტორიის ნაწილი ბავშვისთვის ნაკლებად ხელმისაწვდომი ხდება.
ჩვენი პოზიციაა, რომ გადაწყვეტილების მიმღებმა ეს საფრთხე თავიდანვე, უსაფრთხოებასთან, სწავლასა და ზრუნვასთან ერთად შეაფასოს და არა წლების შემდეგ აღმოაჩინოს.
მოქალაქეობა, კულტურა და ენა დაკავშირებული უფლებებია
ბავშვის უფლებათა კონვენციის მე-8 მუხლი იცავს იდენტობას, მათ შორის მოქალაქეობას, სახელსა და ოჯახურ ურთიერთობებს. 29-ე მუხლის პირველი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტი ბავშვის კულტურული იდენტობისა და ენის პატივისცემას განათლების მიზნებს უკავშირებს. 30-ე მუხლი კონკრეტულად უმცირესობებისა და მკვიდრი მოსახლეობის ბავშვების კულტურულ, რელიგიურ და ენობრივ უფლებებს იცავს. [1]
მოქალაქეობა სამართლებრივი სტატუსია; კულტურული იდენტობა და ენა ცხოვრების უფრო ფართო ნაწილებია. მხოლოდ პასპორტი ოჯახთან საუბრის უნარს ვერ შეინარჩუნებს.
საქართველოში ინტეგრაცია სხვა კავშირის დაკარგვას არ მოითხოვს
საქართველოს კონსტიტუციის მე-11 მუხლის პირველი პუნქტი კრძალავს დისკრიმინაციას, მათ შორის ენისა და წარმოშობის ნიშნით. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტი უშუალოდ საქართველოს მოქალაქეთა კულტურასა და მშობლიური ენის გამოყენებას იცავს. ბავშვის უფლებათა კონვენციის დისკრიმინაციის აკრძალვა სახელმწიფოს იურისდიქციაში მყოფ ბავშვებზე ვრცელდება, მათ შორის საქართველოს მოქალაქეობის არმქონე ბავშვებზე. [1] [2]
ქართული ენის სწავლა და ოჯახის ენის შენარჩუნება ერთი და იმავე ბავშვის ინტერესს შეიძლება ემსახურებოდეს. არ ვეთანხმებით წარმოდგენას, რომ ინტეგრაცია ეროვნულ ან კულტურულ კავშირზე უარის თქმას მოითხოვს.
პროცესის ენასაც მნიშვნელობა აქვს
ბავშვმა უნდა გაიგოს კითხვა და მისი პასუხიც სწორად უნდა გაიგონ. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-9 მუხლის მე-4 ნაწილი სახელმწიფო ენის არმცოდნე პირისთვის თარჯიმნის მიჩენას ითვალისწინებს. ბავშვის უფლებათა კოდექსიც მოითხოვს ბავშვის ენასა და კომუნიკაციის საჭიროებებზე მორგებულ ინფორმაციასა და იურიდიულ დახმარებას. [3] [4]
მოვითხოვთ ენობრივი საჭიროებების გამოვლენას გასაუბრებამდე ან შეფასებამდე და საჭიროებისას კომპეტენტურ თარგმანს. კომუნიკაციის სირთულე არ უნდა იქნეს მიჩნეული უარად, ემოციური კავშირის არქონად ან მოსაზრების არარსებობად.
როგორი უნდა იყოს დაცვა
მოვითხოვთ, რომ გადაწყვეტილებებსა და მხარდაჭერის გეგმებში აისახოს ბავშვის მოქალაქეობა, ჩამოყალიბებული ენები, კულტურული კავშირები და ოჯახთან საუბრის რეალური შესაძლებლობა. უსაფრთხოების გათვალისწინებით, კონტაქტის პირობებმა ამ ურთიერთობებს უნდა შეუწყოს ხელი. საგანმანათლებლო გეგმამ უნდა გაითვალისწინოს ოჯახის ენების შენარჩუნება და სწავლების ენაში დახმარება.
სასამართლომ კონკრეტულ საქმეში მეურვეობის, განათლებისა და უსაფრთხოების სამართლებრივი კრიტერიუმები უნდა გამოიყენოს. მოვითხოვთ, რომ მათთან ერთად იდენტობა და ენა ბავშვის უფლებებად შეფასდეს და არა ზრდასრულთა სურვილსა თუ მოხერხებულობაზე იყოს დამოკიდებული.
